حقوق کار
ساعت ٩:٠۳ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٢٢ اسفند ،۱۳۸٤   کلمات کلیدی:

حقوق کار

علی پیام

كارگران، در هركشوري قشر بزرگ و سازنده و قابل احترام مي باشند. در  كشور ما نيز، اين طيف اجتماعي از احترا م و حيثيت بالا برخور داراند و همچنين از حقوق و وظايف معين و مشخص برخوردارمي باشند. حقوق كارگران تحت عنوان «حقوق كار»‌ ياد مي شود و حقوق كار، ساعات كاري، قرارداد فيمابين كارگر و كارفرما،  مرخصي،‌ بازنشستگي وغيره را بيان می كند. حقوق كار،‌ از تيوري گذشته است و در عمل تطبيق يافته است. كارگران با توجه به حقوق كاركه روابط متقابل كارگر و كار فرما را مشخص كرده است، مي توانند در صورت تضييع حقوق شان اقدامات قانوني نمايند و به حقوق كار متمسك شوند. در اينجا چند نمونه از حقوق كار را اشاره می كنم :‌

1- ساعات كارمعین:‌ در تمام دنيا وهمچنين دركشور مابه طور دقيق ساعات كاري كارگران رادرطول 23 ساعت، ‌8 ساعت معين كرد ه است . بنا براين ، اگركارگري بيش از8 ساعت درطول شبانه روز كاركند، حق دريافت اضافه معاش ويااضافه حقوق دارد.

2- بيمه:‌ مطابق به اصول، مقررات وحقوق كار،‌كارگران بايد ازبيمه برخورداربشود تا در دور ان تقاعد، پيري، ناتواني وياازكارافتادگي درجريان سوانح وحوادث، بيمه دست كارگر رابگيرد.

3- مرخصي:‌مطابق به مقررات وحقوق كار، كارگران ازايام مرخصي رخورداراست. درطول مرخصي ازمزايا وحقوق شخصي برخوردار مي باشد؛ كه اين مرخصي شامل روزهاي تعطيلي، مريضي، دوره زايمان براي زنان كارگروغيره مي شود.

4- منع كاراطفال:‌ مطابق به احكام قانون كشور ما وقوانين لازم ا لرعايه بين المللي، اطفال تاسن 18 سالگي نبايد كاركند. البته، برابربه دستورات قانوني وحقوق كار، فرزندان، تاسن18 سالگي طفل حساب مي شود ونيازمند تربيت ، درس خواندن ودوره هاي آموزشي مي باشد.

متأسفانه كارگران و كارفرمايان ما بخاطر ناآشنايي با حقوق كار كه حق كارگر و صاحب كار را تضمين كرده است، مواجه با مشكلات بسيارمي باشد. بطورمشخص مي توانم اظهاركنم كه مردم ما به حقوق كار آشنايي ندارد؛ درنتيجه هم حق كارگرتضييع مي شود وهم حق صاحب كار. وهمچنين، ناآشنايي بامفاهيم ومضامين حقوق متقابل كارگروكارفرما وفقدان آموزشهاي دقيق وعدم اطلاع رساني باعث شده است كه مردم ما ازوظايف وحقوق شان كه لازم الاجرا، مدون وصريح است ؛ محروم شود. قانون اساسي كشور ما به عنوان تأمين كننده وتضمين كننده حقوق اساسي مردم، درماده 48 اعلام كرده است: « كارحق هرافغان است . تعيين ساعات كار،‌رخصتي بامزد، حقوق كاروكارگروسايرامورمربوط به آن توسط قانون تنظيم مي گردد. انتخاب شغل وحرفه ،‌درحدود  احكام قانون ، آزاد مي باشد.» و همچنين قانون اساسي مادرماده 49 اعلام داشته است:‌« تحميل كاراجباري ممنوع است . تحميل كاربراطفال جوازندارد. » اعلاميه جهاني حقوق بشر،‌مصوب مجمع عمومي سازمان ملل متحد درماده 24 به صراحت بيان داشته است. «‌ هركس حق استراحت وفراغت وتفريح رادارد ومستحق محدوديت معقول ساعات كارورخصتي هاي ادواري با اخذ حقوق مي باشد.» اعلاميه اسلامي حقوق بشر كه وزيران كشور هاي اسلامي در12 محرم 1411 به تصويب رسانده است ، درماده 13 مي گويد : «‌ كارحقي است كه بايد دولت وجامعه براي هركس كه قادربه انجام آن است، تضمين كند. هرانسان آزادي حق انتخاب كارشايسته رادارد، به گونه اي كه نم مصلحت خودش وهم مصلحت جامعه برآورده شود. هركارگري حق دارد ازامنيت وسلامت وديگرتأمينات اجتماعي برخوردار باشد ونبايد اورابه كاري كه توانش راندارد واداشت يااورابه كاري اكراه نمود ياازاوبهره كشي كرد يابه اوزيان رساند وهركارگري بدون فرق ميان مرد وزن حق دارد كه مزد عادلانه درمقابل كارن كه ارائه مي كند سريعاً دريافت نمايد. ونيز حق استفاده ازمرخصي ها وپاداش ها وترفيعات استحقاقي رادارد ودرعين حال مئوظف است كه دركار خود اخلاص ودرست كاري داشته باشد واگر كارگران باكارفرمايان اختلاف پيداكردند، دولت مئوظف است براي حل اين اختلاف وازبين بردن ظلم واعاده حق وپاي بندي به عدل بدون اينكه به نفع طرفي عدول كند ،‌ دخالت نمايد.» همين اعلاميه درماده 14 اظهار مي دارد: « انسان حق داردكسب مشروع بكند،‌ بدون احتكاروفريب يازيان رساندن به خود ياديگران و« ربا» شديداً ممنوع است . »‌ميثاق بين المللي حقوق اقتصادي، اجتماعي وفرهنگي درماده 7 اعلام كرده است‌:‌

كشورهاي طرف اين ميثاق حق هركس رابه تمتع ازشرايط عادلانه ومساعد كار كه بويژه متضمن مراتب زير باشد، به رسميت مي شناسند:‌

الف) اجرتي كه دراصل، امورذيل رابراي كليه كارگران تامين نماي. مزد منصفانه واجرت مساوي براي كار، باار زش مساوي وبدون هيچ نوع تمايز. بويژه اين كه زنان تضمين داشته باشند كه شرايط كارآنان پايين ترازشرايط مورد استفاده مردان نباشد وبراي كارمساوي مزد مساوي بامردان دريافت نمايند. مزاياي كافي براي آنان وخانواده شان طبق مقررات اين ميثاق              

ب) ايميني وبهداشت كار

ج) تساوي فرصت براي هركس كه بتواند درخدمت خود به مدارج مناسب عالي تري ارتقايابد، بدون درنظرگرفتن هيچ گونه ملاحظات ديگري جزطول مدت خدمت وليا قت.

د- استراحت ، فراغت ومحدوديت معقول ساعات كارومرخصي ادواري بااستفاده از حقوق وهمچنين مزد ايام تعطيلي رسمي. كنوانسيون رفع كليه تبعيضات عليه زنان، درماده 11 اشاره كرده است: «اول عضو، كليه اقدامات مقتضي رابه اعملي خواهند اورد تاهرگونه تبعيض عليه زنان درزمينه شغلي ازبين برو د وبراساس اصل تساوي حقوق، بين زنان ومردان حقوق مسهبراي آن ها تضمين شود؛  بالاخص درموارد زير:

الف- حق اشتغال به كار به عنوان حق لايتجزاي افراد بشر. حق دريافت دستمزد برابر ونيز استفاده ازمزاياوحق برخورداري ازرفتار يك سان درشاغلي كه داراي ارزش برابرند.

حق استفاده ازبيمه هاي اجتماعي بخصوص دردوران بازنشستگي، دوران بيكاري، هنگام بيماري وناتواني ودوران پيري ودرساير موارد مشابه ونيز حق استفاده ازرخصتي استحقاقی حق رعايت اصول بهداشتي براي حفظ سلامتي ورعايت ايمني درمحيط كار، به طوري كه تندرستي آن هادردوران بارداري تضمين شود، آسيبي به سلامت وارد نگردد. كنوانسيون حقوق اطفال،‌مصوب مجمع عمومي سازمان ملل متحد درماده 32 راجع به اطفال وكارآن مي گويد:‌ «اول طرف كنونسيون بايد حق طفل رابه حمايت دربرابراستشمار وانجام هركاري كه مي تواند مشقت بار باشد، وياباتحصيل طفل تداخل نمايد يابه رشد جسمي، ذهني، روحي ومعنوي واجتماعي طفل ضرربرساند، به رسميت بشناسد. بنابرين چه گفته شد، حقوق كارتمام جنبه هاي مصلحت كارگر وكارفرما رادرنظر گرفته است وشرايط بسيار مناسب قانوني رافراهم كرده است.اما توجه داريم كه درشرايط فعلي وضعيت بي كاري دركشورزندگي مردم رامختل كرده است.ازجمعيت 21600000 نفر تعداد 3000000 نفر بيكار مي باشد.